PROGRAM READAPTACJI SKAZANY

DROGA DO ŚWIADOMEJ WOLNOŚCI

1. Teoretyczny model, stanowiący wyjaśnienie, w jaki sposób program będzie wpływał na czynniki
skojarzone z zachowaniami przestępczymi
ZDROWIE wg Światowej Organizacji Zdrowia jest to dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. Jest
to nie tylko brak chorób, ale ogólnie rozumiana satysfakcja, dobre samopoczucie i przystosowanie. Na
nasze zdrowie maja wpływ czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Właściwie nie ma człowieka, który nie
doświadczałby w jakiejś formie stresu i sytuacji trudnych. Niezależnie gdzie i kim jesteśmy, codziennie
bombarduje nas wiele bodźców, z których większość ma stresogenny charakter. Funkcjonowanie w
warunkach izolacji więziennej niewątpliwie jest źródłem ogromnego stresu, odczuwanego jako
dyskomfort, napięcie, niekiedy ból psychiczny, bezradność i rozpacz.

PROGRAM READAPTACJI SKAZANY

w zakresie kształtowania umiejętności społecznych i poznawczych
DROGA DO ŚWIADOMEJ WOLNOŚCI
1. Teoretyczny model, stanowiący wyjaśnienie, w jaki sposób program będzie wpływał na czynnikiskojarzone z zachowaniami przestępczymiZDROWIE wg Światowej Organizacji Zdrowia jest to dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. Jestto nie tylko brak chorób, ale ogólnie rozumiana satysfakcja, dobre samopoczucie i przystosowanie. Nanasze zdrowie maja wpływ czynniki wewnętrzne i zewnętrzne. Właściwie nie ma człowieka, który niedoświadczałby w jakiejś formie stresu i sytuacji trudnych. Niezależnie gdzie i kim jesteśmy, codzienniebombarduje nas wiele bodźców, z których większość ma stresogenny charakter. Funkcjonowanie wwarunkach izolacji więziennej niewątpliwie jest źródłem ogromnego stresu, odczuwanego jakodyskomfort, napięcie, niekiedy ból psychiczny, bezradność i rozpacz.

 

Teoria salutogenezy stresu Arona Antonowskiego zakłada, że organizm jest stale narażony naprzeciwności losu i nieustannie podlega przemianom. Człowiek koncentruje się na czynnikach i zasobach,które podtrzymują i wspierają stan zdrowia. Zgodnie z tą teorią każda jednostka znajduje się nakontinuum pomiędzy idealnym zdrowiem a chorobą. Zdrowie nie ogranicza się jednocześnie do trzechpodstawowych wymiarów: biologicznego, psychicznego i społecznego, ale obejmuje równieżzadowolenie, radzenie sobie organizmu ze stresem, samorealizację, dostrzeganie sensu, więzy społeczne,radzenie sobie ze zmianą. Bardzo duży wpływ na stan zdrowia ma to, w jaki sposób jednostka radzi sobieze stresem. To, w jaki sposób jednostka korzysta ze swoich zasobów i możliwości w wymagającej dlasiebie sytuacji (w stresie) zależy w dużej mierze od jej poczucia koherencji. Ta właściwośćosobowościowa opiera się na poczuciu zrozumiałości, poczuciu swojej zaradności i poczuciusensowności, które wpływają na sposób odbierania i reagowania na pojawiające się sytuacje życiowe. Niemożna utrzymać wysokiego poziomu koherencji bez odpowiedniego życia emocjonalnego, relacjiinterpersonalnych, aktywności życiowych i zadań egzystencjalnych. Podstawą teorii AronaAntonowskiego jest przekonanie, że doświadczenia życiowe mają charakter przewidywalny iwytłumaczalny (poczucie zrozumiałości). Osoba cechująca się wysokim poczuciem koherencji, mimo żemoże czuć się różnymi sytuacjami zaskoczona, to będzie próbowała je rozumieć i wyjaśnić. Dostrzegajednocześnie zasoby, które pomogą sprostać wymaganiom stawianym przez sytuacje życiowe (poczuciezaradności). Osoba koherentna potrafi zatem dostrzegać różne możliwości w sobie lub w otoczeniu (np.wsparcie w relacjach), które pomogą w poradzeniu sobie z sytuacją. Ostatnią składową pojęcia jestpoczucie sensu. Oznacza to, że wymagania stawianie przez życie są postrzegane jako wyzwania wartewysiłku i zaangażowania. Ktoś o wysokim poczuciu sensowności rozwija jednocześnie ważne dla siebieaktywności (może to być praca, zainteresowania, pasje, hobby), w które inwestuje swój czas izaangażowanie.

 

Teoria ta zwraca uwagę na to, że:
• sposób realizowania działań profilaktycznych, który aby być skutecznym, powiniencechować się zrozumiałością przekazu, dawać poczucie sensu uczestniczenia w nich, czylibyć zgodny z ich potrzebami i być dostosowany do wieku odbiorców
• działania profilaktyczne powinny obejmować wzmacnianie zasobów i czynnikówwspierających oraz podtrzymujących zdrowie.

 

Stres, zmęczenie, brak chęci do aktywności, przykre emocje, problemy dotykają każdego człowieka,także skazanego. W trakcie odbywania kary może on nauczyć się je dostrzegać, nazywać, stawiać imczoła. Nauka nowych umiejętności może być elementem zmiany, procesem zaangażowania w trzeźwośćlub samorozwój. Techniki relaksacyjne z jakimi zapoznają się osadzeni na zajęciach, będą nie tylkosposobem radzenia sobie ze stresem, mogą stać się elementem pracy nad sobą, drogą do osiągnięciaspokoju oraz procesem zmniejszającym negatywne skutki izolacji. Badania pokazują, że stosowanietechnik relaksacyjnych może skutecznie pomniejszać i usuwać zaburzenia związane ze stresem, takie jakniepokój, gniew, agresja, bezsenność.

Teoria społecznego uczenia się Alberta Bandury wyjaśnia proces nabywania i utrwalania nowychzachowań, poprzez obserwację i naśladowanie osób ważnych i uważanych za atrakcyjne. Proces ten macharakter niewymuszony, zachodzi samoistnie. Pierwszymi modelami do naśladowania są rodzice inajbliższa rodzina. W późniejszym okresie stają się nimi znaczący rówieśnicy, przywódcy grup, osobymające wysoką pozycję społeczną, będące autorytetami. Naśladowanie zachowania kogoś atrakcyjnegojest czynnością samą w sobie wzmacniającą. Istnieje większe prawdopodobieństwo naśladowaniazachowania, jeżeli działania przynoszą pozytywne konsekwencje i są odpowiednio nagradzane.W zaproponowanych zajęciach warsztatowych prowadzący: trener, motywator i nauczyciel z wieloletnimstażem oraz doświadczeniem w pracy z osobami poszukującymi wytchnienia i równowagi, poprzezrozmowy na temat filozofii i sensu życia, naukę medytacji i relaksacji będzie pozytywnym wzorcem donaśladowania dla skazanych. Swoją otwartą postawą i doświadczeniem może dostarczyć skazanymnowych wzorców zachowań. Skazani poprzez niewymuszoną i spontaniczną obserwację, naśladownictwomają okazję do nauki nowych, pozytywnych, atrakcyjnych zachowań. Większość skazanych pochodzi zrodzin i środowisk dysfunkcyjnych, gdzie dominują zachowania prokryminalne, a stres, napięcie, trudneemocje rozładowuje się poprzez zachowania agresywne, przemocowe często w połączeniu z używaniemsubstancji psychoaktywnych (alkoholu i narkotyków). Wielu skazanych nie miało i często nadal nie maprozdrowotnych wzorców w najbliższym otoczeniu. Prowadzący jest terapeutą z pasją, pochodzi zWrocławia, a ostatnie 30 lat spędził w Stanach Zjednoczonych, dokąd zaprowadziły go pasja i chęćposzerzania wiedzy. W swojej pracy wykorzystuje m. in. naukę medytacji TM, techniki relaksacyjne wgmetody Schulza i Jacobsona, techniki wizualizacyjne oraz tzw. mapę problemów, ponieważ uważa, żedroga po mapie wiedzie od problemu do rozwiązania.

 

2. Zidentyfikowane czynniki ryzyka, których zmiana będzie prowadzić do zmniejszenia ryzykapowrotu do przestępstwa

 

Przekonanie, że jest się odpornym na wszystkie trudy życia, że samemu można poradzić sobie z każdymkryzysem, jeśli się tylko chce, to iluzja. Do aresztu i zakładu karnego trafiają niekiedy osoby znajdującesię w stanie kryzysu. Z uwagi na brak możliwości rozwiązania problemu za pomocą zwyczajnych metod(dotychczas stosowanych), ulegają dezorganizacji psychicznej i fizycznej. Mogą wówczas podejmowaćwiele nieudanych, nieskutecznych wysiłków zmierzających do rozwiązania problemu. Bycie w kryzysiedziała demobilizująco i uniemożliwia świadome kontrolowanie własnego życia. Dominujedezorganizacja, frustracja, stres. Do czasu, gdy osoba nie dozna uwolnienia tych emocji, kryzys możepowodować dysfunkcje w sferze afektywnej, poznawczej i behawioralnej.Techniki relaksacyjne oparte na medytacji, wizualizacji, relaksacyjnych dźwiękach muzyki są toumiejętności, które wymagają ćwiczeń. Regularne wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych przynosi wielekorzyści: fizycznych (zmniejszenie częstości akcji serca, oddechu, obniżenie ciśnienia krwi,zredukowanie napięcia mięśni, zwiększenie energii), poznawczych (poprawa koncentracji uwagi,zwiększenie ostrości spostrzegania, polepszenie pamięci), emocjonalne (obniżenie ogólnego poziomuniepokoju, zmniejszenie drażliwości, poprawa nastroju, większe poczucie dobrostanu), behawioralne(mniejsze zużycie energii, zdrowszy sen, zwiększenie wydajności), zdrowotne (mniej bólu i dolegliwościsomatycznych). Jest wiele medytacji, ale łączy je jedno – wywołują zmianę w normalnych relacjachmiędzy jednostką a otoczeniem, głównie poprzez rytuały, ćwiczenia i obserwację. W czasie trwaniamedytacji następuje zawieszenie rozwiązywania problemów, planowania, martwienia się,
rozpamiętywania wydarzeń dnia. W czasie stosowania techniki Transcendentalnej Medytacji umysłdoświadcza stanu głębokiego odpoczynku, a poprzez aktywizację myśli pozwala medytującemu dotrzećdo głębszych poziomów świadomości. Technika TM jest łatwa oraz przyjemna i każdy może się jejnauczyć. Opiera się na 3 stopniach: koncentracji, medytacji i kontemplacji. Stosuje się ją dwa razydziennie: rano i po południu przez 20 minut, siedząc wygodnie z zamkniętymi oczami. Nie wymagawysiłku, koncentracji, zmiany stylu życia ani żadnych szczególnych umiejętności czy nawet wiary w jejskuteczność. Wystarczy regularnie medytować, by uzyskać efekty. Korzyści z medytacji są następujące:zwiększenie stabilności umysłu oraz równowagi emocjonalnej, następuje poprawa samopoczucia,zwiększenie kreatywności jasności myślenia i optymizmu, polepszenie koncentracji i pamięci, osłabienieemocji związanych z codziennym stresem, zwiększenie świadomości emocji i myśli przechodzącychprzez umysł, zmniejszenie potrzeby oceniania innych, zwiększenie tolerancji, cierpliwości i wytrwałości,zmniejszenie poziomu lęku i niepokoju. Kiedy stresory wyprowadzają układ nerwowy z równowagi,techniki relaksacyjne mogą go przywrócić do prawidłowego funkcjonowania poprzez wywoływanieodprężenia i stanu głębokiego spokoju. Trening relaksacyjny Jacobsona to popularne określenie technikiznanej jako progresywna relaksacja mięśni. Pomysłodawcą jest amerykański psychiatra EdmundJacobson. Trening Jacobsona polega na nauce napinania mięśni. Progresywna relaksacja dosłownieoznacza postępujące rozluźnienie poprzez obniżenie napięcia mięśni. Natomiast Trening autogennySchultza to technika relaksacji neuromięśniowej stosowana w leczeniu dolegliwościpsychosomatycznych. Polega na wyobrażaniu sobie uczucia ciepła i ciężkości w określonych miejscach wciele, w określonej kolejności. Relaksacja autosugestywna polega na nauce umiejętności przyjęciawłaściwej postawy, stanu bierności, koncentracji na organizmie i starowania nim. Ma za zadanieprzywrócić równowagę pomiędzy współczulnym i przywspółczulnym układem nerwowym. Układwspółczulny przygotowuje organizm do działania, odpowiada za reakcję „walcz lub uciekaj”, układprzywspółczulny odwrotnie: spowalnia procesy, odpowiada za „odpoczywaj i traw”. W lęku w głowiekłębią się katastroficzne myśli. Pojawia się negatywna wizja przyszłości, same nieszczęścia. Do krwiwydziela się adrenalina, wzrasta tętno, oddech przyspiesza. Odczuwane zdenerwowanie, niepokój inapięcie powodują duży dyskomfort. Techniki relaksacyjne oparte na medytacji, wizualizacji, relaksacjipowodują spadek aktywności współczulnej części układu nerwowego. Umysł uspokaja się, skupia się nabezpiecznej teraźniejszości, ciało odpręża się. Pojawia się spokój, wytchnienie i odprężenie.

 

3. Spektrum celów:

1. Zwiększenie samoświadomości odnośnie własnej mapy problemów.

2. Planowania własnej zmiany i ustalenie celów – autodiagnoza.

3. Nauka nowych umiejętności: medytacji, relaksacji, wizualizacji.

4. Praca nad sferą wartości.

5. Ćwiczenie umiejętności udziału w spotkaniu grupowym i pracy grupowej.

 

4. Metody

• edukacja w oparciu o miniwykład (przekazanie wiedzy i informacji)

• autodiagnoza• rozmowa

• trening umiejętności

• uczenie przez działanie

• modelowanie

• dyskusja

• wymiana doświadczeń

• informacje zwrotne

• medytacja

• techniki relaksacyjne

• techniki wizualizacyjne,

 

5. Opis sesji programu zawierający informacje i materiały pomocnicze niezbędne do ichprzeprowadzenia

d